Chaosmos

Beeldhouwwerk van Roberto Sebastian Antonio Matta Echaurren
Skulptur Chaosmos von Roberto Matta
Foto: Nic Tenwiggenhorn, Berlin

Informatie over het beeldhouwwerk

Kunstenaar
Roberto Sebastian Antonio Matta Echaurren
Beeldhouwwerk
Chaosmos
Materiaal
Brons
Maat

180 x 92 x 38 cm

Jaar van oorsprong

1970

Skulptur Chaosmos von Roberto Matta
Foto: Nic Tenwiggenhorn, Berlin
Skulptur Chaosmos von Roberto Matta
Foto: Nic Tenwiggenhorn, Berlin
Skulptur Chaosmos von Roberto Matta
Foto: Nic Tenwiggenhorn, Berlin

Voor Matta, die opgeleid was in architectonisch denken en verbeelding, was het al heel vroeg - in de jaren 1930 - een kwestie van zich laten gelden in het tegendeel, het loslaten van de vaste ruimtelijke structuur en van gesloten, functionele lichaamsvormen en in plaats daarvan het zoeken en vastleggen van vloeiende sequenties en bewegingen, veranderende lichaamsvormen en onvoorspelbare ontwerpen. In tekeningen en schilderijen slaagt Matta erin lichaam en ruimte of ruimtes samen te brengen in een continuüm van voortdurende verandering van kortstondig vastgelegde overgangsvormen. De picturale ruimte wordt zo een sterrenstelsel, een wereldruimte van de meest uiteenlopende, voorbijgaande verschijnselen.

Het visionaire karakter van Matta's ruimtelijke schilderijen, die in de loop van vele decennia herhaaldelijk opnieuw werden vormgegeven, lijkt al volledig ingang te hebben gevonden in het algemene bewustzijn, als het waar is dat Matta de "schilder van de oorlog van de sterren" zou zijn (W. Schmied, 1981).

De beeldhouwer Matta heeft deze mogelijkheden niet. In plaats daarvan worden er grenzen aan hem gesteld. Het sculpturale ding blijft een echt lichaam in de ruimte en zijn eenheid verschilt in principe van alle geschilderde dingen van zijn rijke wereld van verschijning door isolement en afsluiting, door zijn zwaarte en door zijn fysieke beperkingen.

De titel lijkt bedoeld als een uitdagende antithese: CHAOSMOS, met zijn wereldomvattende terminologie, temeer daar twee tegenstrijdige uitspraken, namelijk chaos = wanorde en kosmos = orde, hier speels en toch met verrassend zelfbegrip worden gecombineerd. De universele chaos en de universele orde moeten tegelijkertijd in dit lichaam naar boven komen.

En zelfs meer: het rationele principe van de synthetische vermenging van tegengestelde principes valt hier samen met het surrealistische plezier in het toeval en de mogelijkheid van een verrassende combinatie van willekeurig optredende, vreemde entiteiten en de inherente neiging tot buitensporige verspilling. In de schilderijen is deze tendens gemakkelijk te volgen. In de beeldhouwkunst moet Matta zich op intelligente wijze beperken om tot vergelijkbare uitspraken te komen.

CHAOSMOS confronteert ons als een wezenlijk zoömorf geheel van poliepachtige lichamelijkheid, waarvan de duidelijke holte duidelijk contrasteert met zijn gevarieerde oppervlaktevorm.

In feite lijkt dit lichaam slechts te bestaan uit wand, die zacht en veranderlijk zwelt, zich opent en kruist. Zonder enige beperkende krachten volgt - slechts vluchtig vastgezet - een grote, algemeen vloeiende beweging. Op het oppervlak, dat afwisselend zwelt en zich terugtrekt, zitten, als in het wilde weg verspreid, kleine bolvormige "parasieten", die goud glinsteren op de uitstekende delen van de vorm, en ons aankijken als wezens met rode gezichten. Zij zijn veel concreter van vorm en uiterlijk dan het grote bouwwerk zelf en lijken ornamenteel vereenvoudigd en functioneel, in vorm en uitdrukking als kleine bloedzuigers op het grote oppervlak van de rug van een gespierde man.
In feite vertoont het poliepschepsel antropomorfe trekken, een zeer groot gezicht met een enorme wijde mond bovenop een piepklein bovenlichaam en nog kleinere verkorte benen. Juist datgene wat onze lichamelijkheid kenmerkt, zelfvoorziening, symmetrische vorming, constructiviteit en proportie, ontbreekt volledig in dit beeldhouwwerk. Schijnbaar toevallig, maar zeer indrukwekkend, wordt de antropomorfe eigenschap naar voren gebracht via de grote, uitgesproken "gezichtsuitdrukking".

Deze plastische combinatie van verschillende lichamelijke verschijningsvormen doet denken aan de Olmec oude mannen van de precolumbiaans-Centraal-Amerikaanse cultuur. De oude baby of de oude man met het babygezicht laten het verstrijken van de tijd in eenvoudige zin overslaan en wekken het idee van een gelijktijdigheid van voorbijgaan en worden. Dit beeldhouwwerk moet worden opgevat als design in de transitieve zin. Het generatieve moment ligt niet alleen in de ontmoeting van verschillende lichamen, maar in het fysieke zelf als een wordend beeld dat doordrongen is van verschillende momenten, wat in wezen proces en verschijning is.

Gruppenfoto anläßlich einer Ausstellung in der Galerie Pierre Matisse, März 1942.

Groepsfoto ter gelegenheid van een tentoonstelling in de Galerie Pierre Matisse, maart 1942.

Van links naar rechts, onderste rij: Matta Echaurren, Ossip Zadkine, Yves Tanguy, Max Ernst, Marc Chagall, Fernand Léger; bovenste rij: André Breton, Piet Mondriaan, André Masson, Amédée Ozenfant, Jacques Lipchitz, Pavel Tchelitchew, Kurt Seligmann, Eugene Berman. Foto: Georges Platt Lynes van: Matta, uitgegeven door Wieland Schmied, 1991.

Roberto Sebastian Antonio Matta Echaurren

Biografie en artistieke loopbaan
11.11.1911
werd geboren in Santiago de Chile.
Zijn ouders zijn van Spaans-Frans-Baskische afkomst. Matta wordt opgeleid aan een Jezuïetenschool en studeert vervolgens architectuur aan de Katholieke Universiteit van Santiago

1932

Diploma met het utopische architecturale project "Liga van Religies

1933

Reis naar Europa

1934

Parijs, Matta werkt in het architectenbureau van Le Corbusier aan ontwerpen voor de "Ville Radieuse".

1936

Reist naar Berlijn (Olympische Spelen), Helsinki, Brussel, Barcelona, Londen en Stockholm. Daar, aan het eind van het jaar, wordt het denkbeeldige filmscript "The Earth is a Man" geschreven in 162 scènes in een hotel. Contact met Garcia Lorca in Madrid.

1937

Parijs. Werken aan het Spaanse paviljoen op de Wereldtentoonstelling. Ontmoet Pablo Picasso, Salvador Dali en Andre Breton. Toegang tot de surrealistische groep. Tentoonstelling van tekeningen

1938

Matta's eerste schilderij wordt gemaakt in Trevignon, Bretagne

1939

Emigratie naar de VS samen met Yves Tanguy

1940

Eerste tentoonstellingen in New York

1942

Nauw contact met de kunstenaars J. Pollock, A. Gorky, W. Baziotes, onder anderen. Tentoonstellingen in de Pierre Matisse Gallery, New York

1948

Terug naar Europa. Verblijf in Rome en sinds 1954 weer in Parijs

1955

Deelname aan de IIIe Biënnale in Sao Paulo

1956

Muurschildering voor het Unesco gebouw in Parijs. Start van een reeks tentoonstellingen in de Galerie du Dragon

1957

Eerste retrospectieve in het Museum of Modern Art, New York, onder leiding van William S. Rubin. Tentoonstelling van beeldhouwwerken in de Pierre Matisse Gallery, New York.

1959

Eerste solotentoonstelling in Duitsland. Deelname aan de II Documenta in Kassel. Eerste retrospectieve in Europa in het Moderna Museet, Stockholm.

1960

Eerste tentoonstellingen van grootschalige beeldhouwkunst in de Galerie du Dragon, Parijs

1963/64

Reizen naar Cuba. Retrospectieven in Bologna, Düsseldorf, Wenen, Amsterdam, Brussel en Mannheim III Documenta Kassel

1965

Matta kiest Tarquinia in Italië als een bijkomende plaats om te leven en te werken.

1967

Manifestaties tegen de oorlog in Vietnam. Werk met kunststudenten van de universiteit van Havana, Cuba.

1970/71

Retrospectief in de Nationale Galerie Berlijn. Reizen naar Afrika en Chili. Ontmoeting met Fidel Castro

1974

Belangrijke retrospectieve in de Kestner-Gesellschaft, Hannover

1975/77

Talrijke solotentoonstellingen in Latijns-Amerika en Europa. 3e Documenta bijdrage

1981

Deelname aan de grote tentoonstellingen "A New Spirit in Painting", Londen en MParis-Paris", Parijs

1982

In het "Congres voor Culturele Autonomie van Ons Amerika" in Managua, wordt Matta een vast bestuurslid. Reinhard Onnasch organiseert een Matta tentoonstelling in Berlijn.

1985

Grote retrospectieve in het Centre Pompidou in Parijs

1987

Het monumentale beeldhouwwerk "Eramen" wordt gepresenteerd in het Musee des Arts Decoratifs in Parijs

1988

Retrospectief in het Palazzo Venezia, Rome. Tentoonstelling van tekeningen in het Museum Bochum

1991

Ter gelegenheid van de grote tentoonstelling van de Kunsthalle der Hypo-Kulturstiftung München en de Kunstkreis Wien verschijnt een omvangrijke monografie, geredigeerd en ingeleid door Wieland Schmied, met teksten van Rene Magritte, Gordon Onslow Ford, Max Ernst, Andre Breton, Marcel Duchamp, Henri Michaux en Octavio Paz.

1993

Tentoonstelling in het Yokohama Museum of Art, Japan

1994

Tentoonstelling in het Musee d'art et d'histoire, Beifort, schilderkunst, tekeningen, beeldhouwkunst

1997

Tentoonstelling in het Museum van Seoul, Korea, Pelerins du Doute, Beeldhouwwerken

1999

Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia, Madrid

2000/01

El ano de los tres 000, Fundacion Telefonica, Santiago de Chile. Hotel de Ville de Bruxelles, schilderij, tekening, beeldhouwwerk

Publicatie "Roberto Sebastian Antonio Matta Echaurren"

Chaosmos
In het Duits en Engels
Met inventariscatalogus van de beeldencollectie ten tijde van publicatie.
Viersen 2002
Winkelprijs: 10 €
ISBN 3-9805339-5-9
beschikbaar op de webshopNu kopen